เราเริ่มรู้จักตัวเองจากอะไร?
ชอบทำ ≠ ทำได้ดี
เวลาเราพยายาม “รู้จักตัวเอง”
เรามักเริ่มจากคำถามว่า...
→ ฉันชอบอะไร?
→ ฉันถนัดคิดแบบไหน?
→ ฉันมักตัดสินใจอย่างไร?
คำถามเหล่านี้มีประโยชน์
แต่มีอีกคำถามหนึ่งที่ผมสนใจมากขึ้นเรื่อย ๆ
“แล้วถ้าให้ทำจริง...เราทำได้ดีแค่ไหน?”
ลองเปลี่ยนจากคำว่า “ชอบ” เป็นสถานการณ์จริง
ลองนึกถึงคนที่บอกว่า
“ฉันเป็นคนวางแผนเก่ง”
เขาอาจชอบวางแผน
คิดล่วงหน้าบ่อย
รู้สึกว่าการมีแผนเป็นธรรมชาติของตัวเอง
แต่ถ้าเราให้โจทย์จริงขึ้นมาหนึ่งโจทย์...
→ มีทรัพยากรจำกัด
→ มีหลายเงื่อนไข
→ ต้องเลือกว่าจะใช้อะไรก่อนหลัง
→ และมีผลลัพธ์ให้เห็นจริง
เขาจะทำได้ดีแค่ไหน?
นี่เป็นคนละคำถามกับ
“เขาชอบวางแผนไหม”
Preference กับ Ability อาจเดินด้วยกัน — แต่ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน
🧠 ตรงนี้ทำให้ผมกลับมาสนใจความแตกต่างระหว่าง
Preference → เรามีแนวโน้มชอบใช้วิธีไหน
Ability → เมื่อเจอโจทย์จริง เราทำได้อย่างไร
สองอย่างนี้อาจสัมพันธ์กัน
แต่เราไม่ควรรีบถือว่าเป็นสิ่งเดียวกัน
ชอบ ≠ เก่ง
และในทางกลับกัน
เก่ง ≠ ต้องชอบเสมอไป
นี่เป็นเหตุผลที่ผมเริ่มขยับจาก CF → CA
นี่เป็นหนึ่งในเหตุผลที่ช่วงนี้
ผมขยับจากการศึกษา Cognitive Functions
มาสนใจ Cognitive Ability มากขึ้น
ไม่ใช่เพื่อเอา CA มาแทน CF
แต่เพราะมันกำลังถามคนละคำถาม
CF ช่วยให้ผมตั้งสมมติฐานและสังเกตว่า
“คนคนนี้มักใช้กระบวนการคิดอย่างไร?”
ส่วน CA ที่ผมกำลังพัฒนา
กำลังลองถามเพิ่มว่า
“เมื่อให้โจทย์จริง เขาทำอะไร และทำได้อย่างไร?”
จากการบอกเล่าตัวเอง
→ เพิ่มโอกาสให้เราเห็นพฤติกรรมตอนลงมือทำจริง
ถ้าอย่างนั้น...ไม่ถามอย่างเดียว แต่ลองทำให้ดู
ช่วงนี้ผมเลยกำลังสร้างสิ่งหนึ่งชื่อว่า CA Core
เป็นชุด Cognitive Tasks ที่ไม่ได้เริ่มจากการถามว่า
“คุณคิดว่าตัวเองเก่งอะไร?”
แต่ลองเปลี่ยนเป็น
“งั้น...ลองทำให้ดู”
แล้วดูว่าเกิดอะไรขึ้น
เรื่องนี้ยังมีอะไรให้ผมทดลองและเรียนรู้อีกเยอะ
เดี๋ยวผมจะค่อย ๆ เอาเบื้องหลังมาเล่าให้ฟัง
เพราะบางครั้ง การรู้จักตัวเอง
อาจไม่ได้จบที่สิ่งที่เราคิดว่าเราเป็น
แต่อยู่ที่สิ่งที่เกิดขึ้น...เมื่อเราได้ลองทำจริง
— พี่พง
ilovetoday วันนี้ดีที่สุด
