ทำไมพอตัวเลขกลายเป็นเป้า มันก็เลิกบอกความจริง?
Goodhart’s Law — When a Measure Becomes a Target
ตั้งเป้าเดินวันละหมื่นก้าว เย็นนี้ขาดอีกพันก้าว เลยเดินวนในบ้านให้ครบ
ตัวเลขครบ แต่ที่อยากได้จริงคือสุขภาพดี
🔍 เอ๊ะ…ตัวเลขที่เราไล่ตาม ยังวัดสิ่งที่เราต้องการอยู่ไหม?
⚙️ หลักคิด — Goodhart’s Law
เมื่อตัวชี้วัดกลายเป็นเป้าหมาย มันมักเลิกเป็นตัวชี้วัดที่ดี
① ตัวชี้วัดวัดแทนสิ่งที่เราต้องการ เช่น ก้าวแทนสุขภาพ
② พอรางวัลหรือแรงกดดันผูกกับตัวเลข ใจก็หาทางให้ตัวเลขขึ้นเร็วที่สุด
③ ตัวเลขดีขึ้น สิ่งที่ต้องการอาจไม่ขยับ
💡 ตัวเลขยังมีประโยชน์ ถ้าใช้เป็นสัญญาณ แทนการใช้เป็นเส้นชัย
🧠 แกะกลไก — ตัวเลขเปลี่ยนใจเราอย่างไร
สมองเรียนรู้จากรางวัล (Reward Learning) พฤติกรรมที่ได้รางวัลจะถูกทำซ้ำ ถ้ารางวัลผูกกับตัวเลข ใจก็เรียนรู้ทางลัดที่ทำให้ตัวเลขขึ้น
ความสนใจแคบลงไปที่สิ่งที่ถูกวัด (Selective Attention) สิ่งที่วัดยาก เช่น คุณภาพ ความเข้าใจ ความสัมพันธ์ จึงถูกมองข้าม
ตัวชี้วัดเดียวกัน แต่ละใจอ่านต่างกัน 🚩 Te ดูผลที่วัดได้ 🩶 Fi ดูว่าตรงกับสิ่งที่สำคัญไหม 🪜 Si ดูว่าเทียบกับที่เคยทำเป็นอย่างไร 💡 Ne ดูว่ายังมีมุมอื่นไหม
🧪 ถามสี่ข้อกับตัวเลข
① WHAT ตัวเลขนี้วัดอะไรแทนอยู่
② GAME มีทางลัดที่ทำให้ตัวเลขขึ้น โดยไม่ได้สิ่งที่ต้องการไหม
③ PAIR จับคู่กับอีกตัวชี้วัดที่ดูคุณภาพ เช่น จำนวนก้าว คู่กับ “ตอนเย็นรู้สึกอย่างไร”
④ REVIEW ย้อนดูเป็นระยะว่ายังตรงเป้าจริงไหม
🏢 ที่ Cognitive Ability Lab
พี่พงตั้งหลักไว้ไม่ให้ตัวเลขกลายเป็นเป้า
• เทียบกับตัวเองก่อน ยังไม่เทียบกับกลุ่ม
• เกมที่มีข้อน้อยกว่า 10 ข้อ แสดงเป็นแนวโน้ม
• ทุกประโยคในผลเขียนเป็น “งานของวันนี้”
🪞 พี่พงชวนคิด
“ตัวเลขช่วยบอกทาง ปลายทางคือสิ่งที่เราอยากได้จริง”
ตัวเลขที่คุณไล่ตามตอนนี้ วัดสิ่งที่คุณอยากได้จริงไหม?
🔜 ถ้าตัวเลขเล่าได้แค่ส่วนเดียว แล้วใจเรารับเรื่องเดียวกันได้ทางไหนบ้าง?
— พี่พง
ilovetoday วันนี้ดีที่สุด
